Louise Bourgeois – The blind leading the blind 1949

Ik lanceer een nieuw begrip: buddytalk of buddy-gesprek. Een buddy-gesprek is essentieel voor individuen en groepen die maatschappelijke uitdagingen samen willen aanpakken: klimaat, milieu, ongelijkheid, armoede.
Vanuit Pad-vindend Leiderschap is het belangrijk dat iedereen haar oplossingen ontdekt vanuit eigen kracht, haar eigen pad uitstippelt en handelt naar eigen waarden en normen, … in verbinding met anderen.
(Je kunt dit bericht ook hier downloaden)

Laat ons er een buddy-gesprek over voeren

Let’s have a buddytalk about this

Een buddy-gesprek

Bij een buddy-gesprek zijn jullie ‘buddy’ voor elkaar. Dit wil zeggen, jullie zijn er om elkaar te helpen de eigen visie en overtuiging helderder te krijgen. Ieder helpt de ander om beter te verwoorden wat zij denkt, om de feiten waarop zij steunt scherper te kunnen zien, om de argumenten beter te kunnen formuleren. Je helpt de ander bijgevolg om gelijk te hebben. Wat?! Ga ik de ander steunen om meer overtuigd te zijn van haar overtuiging? Ja! Als buddy ga je vragen stellen zodat de ander nog beter weet wat zij meent te weten, nog beter ziet wat zij meent te zien, nog beter kan verwoorden wat zij voelt en denkt. Tegelijk helpt zij jou om klaarder te zien wat jij ziet, om sterker overtuigd te zijn van jouw overtuiging, om de feiten voor jezelf beter op een rijtje te hebben.
Dit is dus regelrecht het tegenovergestelde van wat we gewoon zijn te doen. In het ‘normale’ gesprek trachten we de ander te overtuigen dat we gelijk hebben en dat de ander fout zit. Dus gaan we debatteren en discussiëren om te trachten de ander te overtuigen dat zij ongelijk heeft. Zelfs wanneer we zeggen dat we willen dialogeren vertrekken we (onbewust) met de houding dat de ander het niet helemaal juist ziet. We leggen op een vriendelijke manier ons standpunt er tegenaan en zorgen er voor dat dit meer gewicht in de schaal legt. Daar wijst het kunstwerk van Louise Bourgeois op: de blinde, die niet ziet dat hij blind is, leidt de blinde die niet ziet dat zij blind is.
Het buddy-gesprek werkt sterk door het stellen van vragen. Wat je vanuit Pad-vindend Leiderschap niet doet en evenmin in een buddy-gesprek: adviezen geven, de woorden van de ander verbeteren of een oordeel uitspreken over de visie van de ander. Je hebt daarbij aandacht voor je lichaamstaal. Je lichaam ‘spreekt’ immers sneller dan je mond.

Vanuit welke intentie vertrekt een buddy-gesprek?

De intentie van een buddy-gesprek is om een sterkere gesprekspartner te hebben. Je bent overtuigd dat je enkel een echt vruchtbare dialoog kunt voeren wanneer de zaken voor jou helder zijn én dat je praat met iemand die voor haarzelf de zaken helder op een rijtje heeft. In plaats van te hopen op de zwakte van de ander om zo gelijk te krijgen (Wat is er zo triomfantelijk aan aan het overwinnen van een zwakke tegenstander?) besef je dat je er zelf sterker van wordt wanneer je kunt sparren met iemand die minstens even sterk is als jij. Je wint meer wanneer je niet onoverwinnelijk bent. Een buddy-gesprek is de basis voor een echte dialoog … daarna. Bij dit alles is het belang van de ander belang-rijk. 
Pas wanneer je met een gelijke partner een overeenkomst kunt maken, kan je er van op aan dat de afspraken sterk zijn en worden nageleefd. Dan druipt zij niet af met het gevoel verloren te hebben en zint ze niet op revanche.
In een buddy-gesprek zijn jullie je bewust dat ieder voelt, denkt en handelt vanuit een verschillende levensvisie. Iedere persoon die je ontmoet is het ‘actuele, voorlopige resultaat’ van haar levensgeschiedenis. Jullie hebben andere opleidingen genoten en andere leerwegen gevolgd. Jullie hebben verschillende misschien zelfs tegengestelde politieke overtuigingen. Jullie staan achter andere waarden en normen. In sommige gevallen spreken je (groot)ouders een andere moedertaal en geniet je van andere tradities.
Je weet dat de verschillen tussen jullie niet zullen veranderen via een gesprek, ook niet via een dialoog. Je weet dat de verschillen tussen jullie kunnen leiden tot misverstanden, niet gewild weliswaar, omdat dit deel uitmaakt van de specifieke perspectieven van waaruit ieder communiceert. Je bent echter overtuigd dat de verschillen een positieve zijde hebben: ze bieden constructieve mogelijkheden om iets te ontdekken wat je binnen je eigen leefwereld niet kúnt vinden.

Wat doet je kiezen voor een buddy-gesprek?

Je start een buddy-gesprek omdat een thema jullie beiden erg raakt of omdat jullie een oplossing zoeken voor een maatschappelijk probleem of omdat je anderen wilt uitnodigen (of uitgenodigd wordt) om samen te zitten rond een ernstige vraag. Je beseft dat je betere resultaten behaalt en betere oplossingen vindt indien je er personen bij betrekt met een totaal andere visie op de zaak. Dit vergroot de kans dat je niet-bevestigende vragen of opmerkingen zult krijgen. (1) Het buddy-gesprek helpt geweldig goed om je blinde vlekken te ontdekken.

Wat is het resultaat van een buddy-gesprek?

Jullie houden het gesprek best ‘in het midden’.(2) Dat kan je letterlijk nemen. Jullie starten met het formuleren van een gemeenschappelijk thema (liefst in de vorm van een open vraag), daar waar het gesprek over zal gaan. Noteer het thema op een blad en leg dat in het midden. Wanneer je een ander thema aansnijdt noteer je dat op het blad. Zo blijft het buddy-gesprek gefocust.
Het resultaat van een buddy-gesprek is dat voor beiden het helder is waar ieder naar verwijst wanneer jullie het hebben over ‘feiten’. Het wordt duidelijk wat voor jou en voor de ander de feiten ‘feitelijk’ maken.(3) 
Je ervaart in een buddy-gesprek een groeiend vertrouwen in elkaar, los van ieders mening. Je kunt vertrouwen schenken loskoppelen van een bepaalde mening (die hoe dan ook zal wijzigen, zowel de jouwe als die van de ander). Je beseft dat de ander je overtuiging heeft begrepen al is zij het er niet (volledig) mee eens. Na een buddy-gesprek kan je met meer helderheid zeggen: “Ik meen dat ik je heb begrepen en zie nu beter dat ik het met een aantal van je punten hoegenaamd niet eens ben.” en krijg je als antwoord: “Ja dat kan ik nu begrijpen, dit geldt ook voor mij.” Dit is de basis waarop je de volgende stap kunnen zetten: Hoe gaan we samen de vraag oplossen die in het midden ligt en die we beiden belangrijk vinden?

Waarin verschilt een buddy-gesprek van een dialoog?

Een echte dialoog is steeds te waarderen.(4) Echter de lat van de verwachtingen erg hoog leggen kan een onnodig obstakel vormen voor een vruchtbaar traject met elkaar. Het doel van een buddy-gesprek is dat ieder zich gehoord en gezien voelt en dat jullie elkaar kunnen inspireren en dat jullie je laten inspireren, niet dat jullie het eens worden. Het is een stap vooruit wanneer na het eerste gesprek jullie vaststellen dat een gesprek zinvol is en je uitnodigt om dit verder te zetten. Een buddy-gesprek is per definitie een traject en loopt over meerdere ontmoetingen, het is geen eenmalig gesprek. De aanpak houdt in dat je trager en stapsgewijs tewerk gaat. 
In een eerste fase zal ‘verkennen’ de hoofdtoon vormen, zowel het verkennen van elkaar, van elkaars visie, als het verkennen van het thema. In een volgende fase kan de drijfveer ‘oplossingsgericht’ zijn en schep je ruimte voor alle mogelijke invalshoeken. Dan kan je intenser de zaken systemisch bekijken. (5)
Een buddy-gesprek is noodzakelijk een face to face gesprek, zelfs in corona-tijd. Het is belangrijk dat je de ander kunt voelen wanneer je haar ziet, hoort, ruikt. Fijngevoelig waarnemen wat er hier en nu gebeurt is essentieel. Je communiceert meer dan de woorden die klinken. Je kunt enkel verbindend communiceren wanneer je al je zintuigen gebruikt.
In een buddy-gesprek kunnen creatieve werkvormen worden ingezet (het is geen verplichting!). Mensen groeien makkelijker dichter naar elkaar toe via samen hetzelfde blad papier schrijven, eten, muziek maken, zingen, dansen, uitbeelden, wandelen of spelen.

Is een buddy-gesprek wel haalbaar?

Een gesprek in volledige gelijkheid vormt de grote moeilijkheid van een buddy-gesprek. Voor de duur van het buddy-traject zijn jullie volledig gelijk en evenwaardig, los van opleidingsniveau, functie, competenties. Op een andere plaats heb ik dit het gesprek met je ‘leermaatje’ genoemd. (6) Je vermijdt om onbewust toch de ‘ik-zal-jou-eens-helpen’ houding aan te nemen (leraar-leerling, coach – coachee, zorgende -zorgvrager, gids – volger). Dit is best erg lastig want de verschillen als ‘ongelijk’ ervaren is heel gewoon. Daar is ook niets mis mee, enkel … dan voer je een ander gesprek. Een buddy-gesprek is moeilijk wanneer je het gevoel hebt dat de ander een ‘foute’ mening heeft of een ‘foute’ volgende stap zal zetten en je dit niet kunt aanvaarden. Op dat moment is in een buddy-gesprek een ‘juiste’ vraag op z’n plaats, niet een mening of een advies.

Noten
(1) Lees de paragraaf ‘De niet-bevestigende vraag’ p.19 in: De kunst van het vragen en het Vragenkompas → Korte teksten
(2) Lees meer in: Hoe hou je het gesprek ‘in het midden’? → Korte teksten
(3) Lees meer in: Hoe je zelf ‘feiten’ creëert – Vier soorten feiten → Korte teksten
(4) Lees meer in: Kies je voor een dialoog? Wat doe je dan? → Korte teksten
(5) Lees het hoofdstuk ‘Systemisch grondpatroon’ p.26-29 in: Drie grondpatronen om je leven te be-leven → Korte teksten
(6) Lees het hoofdstuk ‘Los je probleem op zonder ‘hulp’ maar met een leermaatje’ p.184-185 in het gratis boek De Blauwe Rivier oversteken – Hoe ontwikkel ik een ‘probleem’ tot een duurzame ‘oplossing’? → Boeken (je kunt die twee bladzijden even lezen op het scherm door gewoon te klikken op ‘Klik hier om het boek te downloaden’ en dan naar p.184 te scrollen)

De illustratie: Wikiart © Fair use