Tagarchief: Leren

Kunst vh vragen → tekst flink uitgebreid

De tekst De kunst van het vragen en het Vragenkompas werd flink uitgebreid, van 25 naar 56 bladzijden.
Ik vond het noodzakelijk om te wijzen op het gegeven dat vragen stellen een relationele daad is.
Ik beschrijf kort twaalf aspecten die dit illustreren.
Op andere plaatsen waren er kleine aanvullingen.
Daarnaast werd de tekst rond het Vragenkompas aangevuld. Zo heb ik er een voorbeeld toegevoegd van vragen die kunnen worden gesteld bij de (eerste) verkenning van waar het in een bepaalde situatie écht om gaat.
Tenslotte lees je een verhaal hoe ik concreet te werk ga, meer bepaald hoe ik de Pathfinder Benadering toepas.

Vraag van de week (32)

Met welke vraag krijg je een jongere die ‘protesteert’ aan de gesprekstafel?

Wanneer burgers protesteren en betogen of werknemers staken, laat je – als beleid – hen dan rustig doen? Of stuur je er snel de ordediensten erop af? Wat tracht je daarmee te voorkomen? Op welk moment betrek je hen in een gesprek?
Wanneer een jongere ‘protesteert’ (in een gezin, in een instelling, in een school, in een jeugdbeweging, in een gemeenschap) hoe reageer je er op als ‘beleid’?
Vorig jaar kwamen vele jongeren op straat nadat voor een Zweedse tiener de maat vol was. Ze vond (en vindt) het onverantwoordelijk hoe volwassenen blijven omgaan met het milieu en het klimaat. De huidige aanpak bepaalt onze (en dus ook haar) toekomst. Werd er echt naar hen geluisterd of heeft ‘het beleid’ hen rustig laten doen? In welke beleidswerkgroep, in welk land, hebben ze inmiddels een permanente plaats aan tafel? Geen enkel.
Vandaag zwijgen de meeste jongeren weer. De corona-crisis heeft de dynamiek gewijzigd. Voor hoelang?
Moet je wachten tot de jongeren betogen of staken om na te denken over de relatie met hen en over de toekomst, hun toekomst?
In zeer veel landen staat de corona-crisis bovenaan de agenda. Het klimaat en het milieu staan onderaan de lijst (bv. bij de vorming van een nieuwe regering in België). Hoe kan dat? De corona-crisis is het logisch gevolg van hoe we omgaan met het milieu! Blind verder doen is vragen om een volgende crisis.
Het is niet verboden om voor te denken. Welke vragen kan je vandaag stellen aan jongeren en hoe neem je hen ernstig en betrek je hen in hun toekomst?
En voor de jongeren: Met welke vraag aan het beleid kom je als jongere mee aan de werktafel?

Geduld hebben is voor ongeduldige mensen

Geduld hebben is voor ongeduldige mensen.
Wie is de leider van jouw tijd?
Persoonlijk leiderschap houdt in dat je bewust kiest hoeveel tijd je geeft aan een activiteit.
Luisteren naar iemand die te lang praat of zelfs zeurt; je kind helpen bij een moeilijke taak terwijl het tegenstribbelt; vaststellen dat je partner weer eens uitstelt om te doen wat jullie hebben afgesproken; beleven dat een ambtenaar zonodig net nu even weg moet voor een pauze; in de rij staan aan de kassa terwijl een oude vrouw voor jou niet meer weet waar ze haar centjes heeft gestoken; in een wachtzaal zitten en bericht krijgen van je huisarts dat zij dringend even weg moet; wachten voor een antwoord op een dringende aanvraag; in een lange file staan op de autobaan en vaststellen dat enkele automobilisten je voorbij steken via de pechstrook; enz.
Tijdens al deze ‘activiteiten’ doe jij iets. Jij ondergaat niet. Om iets te ervaren, te beleven of vast te stellen, moet jij iets doen, moet je actief zijn.
Bij de activiteiten in de voorbeelden moet je best geen geduld tonen, wél duidelijk kiezen hoeveel tijd en aandacht je er nu aan wilt geven. Geef de mensen en de situaties de tijd die zij nodig hebben. Heb oog voor jouw verwachtingen en behoeften. Zijn die realistisch in deze situatie? Waar heb jij nu behoefte aan? Waarin schuilt de spanning?
Geeft de situatie aan dat de tijd ie jij voorziet onvoldoende is? Kies dan opnieuw maar heb geen geduld. Heb je het gevoel dat je gedwongen wordt er meer tijd voor uit te trekken? Kies hoeveel het je waard is om meer tijd te geven aan die activiteit. Wellicht is dit je meer waard dan de consequenties te dragen wanneer je er mee zou stoppen en er geen extra tijd aan zou geven.
Wees de leider van je tijd, niet het slachtoffer.

‘Geduld hebben’ wijst op een relationele ongelijkheid tussen jou en diegenen voor wie jij zegt dat je geduld hebt. Je plaatst je dan innerlijk op een trapje hoger tegenover de ander. Jullie zijn niet meer gelijk. Jij creëert ongelijkheid!
Er is nog meer aan de hand: je beledigt diegene voor wie jij geduld toont. Het kan best edelmoedig lijken dat jij geduld toont maar in werkelijkheid neem je de ander niet au sérieux, niet helemaal zoals die zich op dat moment toont. Er is iets ‘mis’ met die persoon. De gebeurtenissen kunnen niet ‘gewoon’ verlopen omdat de ander niet doet zoals jij verwacht of wilt.
In de uitdrukking “Ik moet geduld hebben.” maakt ‘moeten’ het nog een beetje erger. Zo benadruk je een onderdanige, volgzame, onmachtige houding. Je toont je het slachtoffer van de situatie. Slachtoffers zeuren, klagen, verwijten de anderen, bekritiseren de structuren, enz.

Ieder moment in je leven is jouw moment. Wat jij doet op ieder moment is jouw keuze. Zelfs indien externe factoren een dwingend karakter hebben dan is het ervaren van iets als een ‘dwingende zaak’ jouw keuze. Jij kiest om je zo te voelen!
Eigen leiders overwegen en kiezen én nemen de verantwoordelijkheid op voor hun keuze. Ze verwijzen niet naar externe factoren die hen (als onmachtige of als slachtoffer) dwingen iets te doen. Ze houden de zaken flexibel en zorgzaam in handen en weten op het juiste moment bewust los te laten. Eigen leiders weten wat ze kunnen krijgen en wat niet, waar ze toe in staat zijn en waartoe niet, waar hun kracht ligt en waar hun zwakheden.
Verliezen ze toch eens hun geduld dan kloppen ze niet op hun kop. Fouten maken is menselijk. Een eigen leider weet dat, neemt zijn verantwoordelijkheid, zet de zaken recht zoveel hij nog kan en neemt de verantwoordelijkheid voor de consequenties, ook voor die gevolgen die hij niet voorzag. Dit alles zonder zeuren.

(Dit is een bericht uit 2016 dat ik herneem omdat ik  tijdens deze corona-tijd vaak het thema ontmoet.)

Leerrijker worden, het kán! → tekst uitgebreid

De ‘Korte tekst’ Leerrijk worden, het kán! werd erg uitgebreid, tot 80 blz.
 → Korte teksten
Rond drie nieuwe topics heb ik gedachten toegevoegd:
• Leerinteresse en leernoodzaak
Om effectiever te leren en dus leerrijker te worden, is het belangrijk om nieuwsgierigheid of interesse en noodzakelijkheid beiden in je leeraanpak te integreren. Zonder noodzaak word je leerarmer.
• Leerwinst
Je wordt rijker indien je je ‘winst’ vergroot, je wordt leerijker indien je je leerwinst vergroot. Haal je voldoende uit je investeringen, uit je leerweg? Hoe investeer je verstandig tijd, inspanningen, frustratie, geld, enz.? Hoe vergroot je je leerwinst?
• Omleren
Naast afleren is omleren een essentiële manier om veranderingen aan te pakken. Wat ‘fout’ is moet niet weg. Er is niets mis dat er iets mis loopt, wél dat je er eenzijdig negatief op reageert. Omleren is een krachtige en rijke manier van leren.

Vraag van de week (30)

Welke vraag komt in je op wanneer je vijf minuten met aandacht in stilte zit of staat?

Even stilzitten of stilstaan (letterlijk), gedurende vijf minuten, dat kan zonder een cursus mindfulness of meditatie.(1) Vijf minuten is voldoende om te ervaren wat er binnen jou gebeurt wanneer je bewust even ‘halt’ houdt.
Geen theorie: test het uit, nu. Sluit even je ogen.
Je zult merken dat er geen stilte is in jou, dat het best moeilijk is om alle innerlijke geluiden en beelden te stoppen. Dat hoeft ook niet. (Dat kunnen alleen monniken die uren per dag oefenen en dan nog.) Je leert al heel wat indien je opmerkzaam bent naar wat er allemaal naar boven komt. Wat je innerlijk hoort is immers belangrijk, voor jou, op dat moment.
a) Er is ‘iets’ dat gehoord of gezien wilt worden: een gevoel, een gedachte, een fantasie, een beeld, een idee, een zorg, een angst, …
b) Mededogen met jezelf betekent dat je geen oordeel hebt over dat wat er klinkt. Het mag er zijn. Het hoeft niet onmiddellijk weg.
c) Richt dan je aandacht op je rechter dikke teen. Voel je je teen? Kan je hem zachtjes bewegen? Het doet er eigenlijk niet toe waarop je je aandacht richt. Ik stel je de dikke teen voor omdat die het verst verwijderd is van je hoofd en je hart. Door even je aandacht te verplaatsen kan je ervaren 1) dat je dat kunt en 2) dat er een plekje in jou is dat het commando kan overnemen.
d) Ga dan terug naar de gedachte, het gevoel of het beeld dat er eerst in je was opgekomen. Stel het de vraag: Waarmee kan ik je rust schenken?
e) Welke vraag komt er nu in je op in dit stilte-moment?
f) Doe dit vandaag nog eens een keer. Hou het speels, doe het niet te ernstig en vooral, geniet er van. Je kunt zo’n momentje beleven telkens wanneer je moet wachten (bv. op een bus, een tram of een trein) of wanneer je wandelt in het park of wanneer je naar je kinderen kijkt die in de speeltuin spelen.

(1) Om volledig van de ervaring te kunnen genieten is een training wel aangeraden. Zelf heb ik driemaal een tiendaagse Vipassana-meditatie gevolgd in het centrum in Dilsen, België.