Tagarchief: Oplossend vermogen

Hoe word je rijker in déze situatie? … Leerrijker

Met ‘déze situatie’ bedoel ik concreet de actuele periode rond het coronavirus en alle drastische maatregelen om het te doen uitdoven. Het begrip ‘déze situatie’ kan echter slaan op iedere context en gebeurtenis die erg ingrijpend is en die bij jou een gevoel opwekt van voor een tijdje gevangen te zitten in ongemakkelijke externe beperkingen.
Wat ik met ‘leerrijk’ bedoel lees je in de tekst die ik op de pagina Kort teksten heb gezet.

Leerrijker worden, het kán! Gebruik het Leerkompas

Iedere situatie, hoe vreemd of bedreigend ook, biedt tegelijkertijd een aantal ‘uitwegen met een beperkt risico’, ‘vensters voor verwondering’, ‘deuren om te ontsnappen’, ‘tunnels met een zwak licht aan het einde’, ‘sleutels voor sloten die te vinden en te openen zijn’. Om een van die andere kanten van een bedreigende situatie te kunnen ontwaren, heb je de houding nodig van een leerrijk mens. 
Het is een van de bijzondere kenmerken van ‘dramatische’ situaties of gebeurtenissen dat ze iedereen de kans bieden om je leer-rijkdom te vergroten.
Een leerrijk mens heeft een leerrijk zelfbeeld, d.w.z. een beeld dat zegt dat zij op dit ogenblik O.K. is, dat ze bezig is veel te leren en nog veel kan leren. Ze beleeft het leven als een eindeloze en boeiende leertocht waarbij er nooit definitieve antwoorden worden bereikt.
Een leerrijk persoon ervaart dat ‘leren’ op ieder moment gebeurt, om het even op welke plek zij staat, met wie zij samen is en om het even in welke relatie zij op dit ogenblik tot de ander staat. Zij heeft een beweeglijke geest die stroomt als water in een landschap.
Een leerrijk persoon heeft niet minder grenzen dan de leerarme persoon. Wel is het zo dat zij die grenzen positief weet te beïnvloeden. Zij heeft een realistisch beeld van welke grenzen zij kan verleggen en welke niet.
Zij loopt niet tegen de grenzen aan, zij ontmoet haar grenzen!

Zij strijdt niet tegen obstakels maar weet dat ze vaak om het muurtje heen kan. Moeilijk misschien, maar ze kan er omheen. En zelfs indien ook dát niet zou lukken dan nog zoekt zij een alternatieve weg.
Een leerrijk mens is zoals iedereen een wezen met beperkingen. In de beperkingen schuilen echter de ‘duizend mogelijkheden’. The sky is not the limit. Your love – for yourself and for others – will show the limit. Je liefde om te leren en tot aan je grenzen te gaan, duwt iedere beperking een beetje voor je uit. Jij bepaalt mee je grenzen.
Een leerrijk mens leeft ‘grenzeloos’. Ze ontdekt de ‘grenzeloze leegte’ die haar uitnodigt om door haar gevuld te worden.

Vraag van de week (13)

Welke vraag zou je ooit aan een ‘therapeut’ willen stellen?

Ik zet het woord ‘therapeut’ tussen haakjes omdat het naast een psycho-therapeut ook een arts, een sociaal begeleider, een biografie-begeleider of een filosoof kan zijn. Het gaat om iemand die op een professionele manier naar je luistert en aan wie je in vertrouwen een fundamentele vraag, zelfs een intieme vraag, kunt stellen.
In een crisissituatie moet de energie om iets in jou te onderdrukken plots op een andere plek worden ingezet. Er moet een andere pijnlijke plek worden ‘verdedigd’. Vaak scheuren daardoor oude wonden open of komen oude pijnen naar boven. Zo’n moment is tegelijkertijd de uitnodiging om de vraag te stellen waar het nu écht om gaat in je leven. Het is goed indien je beroep kunt doen en durft te doen op een professional en daar je vraag te laten klinken. Welke vraag? De vraag waar al je pijn én al je vreugde om draait, de vraag die wijst naar wat je écht wilt.
Je kunt uit twee wegen kiezen om je fundamentele vraag te vinden.
Op de eerste weg ga je analytisch tewerk en onderzoek je wat er heeft plaatsgevonden dat tot de actuele pijnlijke situatie heeft geleid. Wat je vandaag meemaakt, heeft een ervaring in het verleden die zorgde voor een ‘ontsteking’ (fysisch, emotioneel, psychisch, sociaal of relationeel). Na een grondige analyse kan je bij je fundamentele pijn uitkomen en die als vraag formuleren.

Een vraag is de start van een verandering, een vaststelling doet je stilstaan.
Op de tweede weg kijk je vanuit de toekomst. Je vertrekt van het punt waar je wilt terechtkomen, de plek die je uiteindelijk wilt bereiken. Wanneer je dat punt levendig visualiseert (“Zo ziet de situatie er concreet uit wanneer ik heb bereikt wat ik wil.”) kom je via enkele vragen uiteindelijk bij de vraag waar het je écht om te doen is. Je fundamentele vraag leidt je naar je plek in de toekomst.
Zelfs indien je nu niet onmiddellijk een professional gaat contacteren, is het goed om voor jezelf de behoefte te erkennen aan de vraag waar het jou écht om te doen is, de vraag die je nog steeds niet stelt en daardoor je weg blokkeert.

Vraag van de week (12)

Met welke vraag verleid je een ‘klager’ om de ‘ontdekkingsweg’ op te lopen?

We hebben allemaal in mindere of meerdere mate een ‘klager’ in ons. Iedereen beleeft situaties waarin de ‘klager’ in ons wordt getriggerd. Sommige mensen staan dan klaar om jou er op te wijzen dat je het fout aanpakt en dat je de situatie ook als een ‘uitdaging’ of een ‘opportuniteit’ kunt beschouwen i.p.v. als een ‘probleem’ of een ‘obstakel (1). Alsof je niet mag voelen wat er op dat moment in jou omgaat, … waar dat gevoel ook vandaan komt, waar dat ook zijn grond heeft. Hoe lief positivisten en posibilisten ook zijn, hun uitgangspunt draait steeds om ‘nuttig zijn’. Jouw overtuiging maakt dat je de situatie ‘negatief’ of ‘onvruchtbaar’ bekijkt, vinden ze,  en wanneer je met een ‘positieve’ overtuiging kijkt, kan je de andere kant van de medaille zien. Alsof je ervaringswereld een medaille is met slechts twee kanten.
Zal de klager in jouw zijn positie verlaten omdat iemand beweert dat anders kijken nuttiger is? Indien dit zo werkt voor jou, doe dan wat jou het beste schikt of het nuttigst lijkt.
Op de nuttigheidsweg moet je steeds ‘doen’, ‘iets nuttig doen’. Het is óf nuttig óf nutteloos (en waardeloos?). Je wordt daarenboven beoordeeld (en vaak veroordeeld): klagen is fout, wanneer je klaagt ben je verkeerd bezig.
Ik stel een andere weg voor, de ‘ontdekkingsweg’: niets moet, alles kan en mag (dus ook zeuren en mopperen). Je hoef niets te doen dat nuttig is. Ga gezellig zitten, maak het je gemakkelijk, relax en … Oei, opgelet, dit advies kan ook ‘nuttig’ worden gebruikt. Opgepast daar zijn de mindfulness-apostelen! Neen, wat ik bedoel is wu-wei (2): ‘actief niet-doen’, niets ondernemen om de situatie zo te forceren dat je zeker een nuttig doel bereikt. Laat het idee ‘het moet nuttig zijn’ even rusten en geniet van … nu jou van datgene wat er gebeurt in jou en rondom jou, op dit moment. Ontdek wat je niet-gericht kunt bereiken. Ontdek wat naar jou toekomt zonder dat je er om vraagt. Ontdek wat er allemaal mogelijk is in een ‘onmogelijke situatie’. Ontdek de bijdrage van het ‘nutteloze’ aan het samenleven. (Bv. een “Dank je” aanbieden zonder doel, zomaar, eenvoudig.) Beleef wanneer ‘niets doen’ gaat vervelen en ontdek het onderscheid met ‘niet-doen’ = niet iets doen dat tegen de stroom van jouw ‘natuur’ ingaat.

Wil je jezelf of iemand anders die kant op krijgen? Leer dan te verleiden met een vraag. Welke vraag kan jou verleiden om zonder doel op ontdekking te gaan? Welke vraag kan diegene die jij wilt ‘helpen’ verleiden met je mee te lopen?

Wat is het nut van deze ‘Vraag van de week’? Wat haal het uit dat ik zaterdag 21 maart om 5u ’s ochtends ben opgestaan, achter mijn Mac ben gaan zitten en dit heb genoteerd, nadat ik dit idee in de slaap-waak-overgang had ontvangen? Kan ik je met dit berichtje tot iets verleiden? Tot wat dan wel? Ervaar je het resultaat als leuk, fijn, aangenaam? Geniet er van.
Een ‘verborgen’ element: het zoeken naar de vraag waar de ‘Vraag van de week’ naar vraagt is op zich een ontdekkingstocht.
Ik noteer iedere week een ‘Vraag van de week’ omdat ik er van geniet dit te kunnen schrijven en de mogelijkheid heb om dit te delen. Niet meer, niet minder, gewoon.

(1) Maak eens een woordenwolk rond het woord ‘probleem’ of het woord ‘opportuniteit’ en haal uit de dertig woorden minstens vijf boeiende mogelijkheden om de situatie anders te benoemen en te bekijken. Lees hierover meer in: Wat is een woordenwolk? → Korte teksten
(2) Lees meer in: Wu-wei – Bereik meer met actief niet-doen → Korte teksten

Vraag van de week (11)

Welke vraag spreekt de ethische en morele verantwoordelijkheid van je buurman aan?

Verantwoord burgerschap betekent dat je, in bepaalde situaties, je eigenbelang laat volgen op het algemeen belang, niet omgekeerd. Het belang van de groep of de gemeente of de maatschappij komt dan eerst.
Op sommige momenten in de geschiedenis wordt van burgers verwacht dat ze zich inzetten voor een algemeen doel. Er volgt verontwaardiging wanneer iemand in zulke omstandigheden louter voor het eigen gewin gaat. Zelfs in een maatschappij waar ‘financiële winst’ de grootste drijfveer is. Grof geschetst reageren mensen in het Wersten veel meer vanuit individueel belang en minder voor het groepsbelang. Daarenboven is er hier geen dictator die zonder meer iets kan opleggen. Toch bezit iedereen een innerlijke ethische en morele code die hij of zij volgt. Iedereen is aan te spreken op zijn of haar ethische en morele persoonlijke verantwoordelijkheid.
Je kunt iemand op verschillende manieren ‘aanspreken’. Je kunt een van de ‘bestraffende’ wegen kiezen: een publiek verwijt sturen bij een inbreuk (bv. hem via sociale media aan de schandpaal nagelen) of een boete opleggen wanneer iemand wordt betrapt of zwaaien met de ‘zwarte gevolgen’ (Rokers stoppen echter niet door de boodschap dat ze kanker zullen krijgen. Wel is er nu wetenschappelijk vastgesteld dat rokers kankerverwekkende stoffen verspreiden zelfs wanneer ze niet roken. Dát vraagt om een ethische reflex.)
Je kunt ook voor een van de ‘bemiddelende’ of ‘verbindende’ wegen kiezen: je kunt een gesprek aangaan of je kunt een vraag stellen.
Om te leren welke vraag een ander kan aanspreken op zijn of haar ethische verantwoordelijkheid, is het nuttig om bij jezelf na te gaan welke vraag jou zou raken. Overweeg een situatie waarin jij het moeilijk hebt om te kiezen voor het algemeen belang boven je eigenbelang. Wil zo’n vraag wérken dan is het een open vraag, zonder een onderliggend oordeel. Het is geen verdoken verwijt. Zo’n vraag wordt ‘in het midden’ gelegd (1), wat ruimte laat om de vraag rustig te bekijken en een antwoord te zoeken. Ze wordt niet iemand ‘voor de voeten geworpen’ als een obstakel.
Je kunt verontwaardigd zijn door het gedrag van een ander. De gepaste vraag stel je niet vanuit je gevoel van verontwaardiging maar vanuit de intentie om de ander ‘terug constructief bij de zaak te betrekken’.

(1) Lees meer in: Hoe hou je een gesprek ‘in het midden’? → Korte teksten

Vraag van de week (9)

Met welke vraag houdt het zoeken op en voel je tegelijk een intense vreugde
om te vinden?

We zijn veeleer zoekers dan vinders.(1)  Wanneer we voor iets staan met het bordje ‘onbekend’ of ‘voorlopig zonder antwoord’ hebben we de neiging te gaan zoeken, te onderzoeken, informatie te verzamelen en te analyseren. Zoeken is echter onvruchtbaar zonder de ‘juiste’ vraag.
Een ‘juiste’ vraag is een vraag die enthousiast maakt én die de betrokkenen hier en nu werkelijk een stap verder helpen, zonder omwegen. Ze beleven de vraag als passend, correct en vruchtbaar, op dit moment, vanuit het actueel perspectief en met de blik op een gewenste toekomst.
Soms kan een ‘juiste’ vraag ons uitnodigen om te stoppen met zoeken. Ze wijst dan naar de wegwijzer ‘Actief vinden’. Die weg levert immers vaak betere resultaten op. ‘Actief vinden’ vereist de vind-houding en de vaardigheden van het vinden (zonder te zoeken). We worden dan gevraagd om los te laten, dat oplossingsgerichte zoeken. Daarvoor dienen we ons helemaal open te stellen en zonder voorwaarden vertrouwen te schenken aan het hele systeem (‘het geheel’) waar wij deel van uitmaken. Wu-wei is hierbij de gepaste houding.(2)
Een vraag die dit als effect heeft, is vanuit dezelfde geest geboren. Wil je zo’n vraag kunnen stellen dan dien je eerst de gepaste houding aan te nemen en vanuit de juiste intentie te vertrekken.
Je kent vast wel mensen voor wie zo’n vraag nuttig zou kunnen zijn: piekeraars, mensen die eeuwig twijfelen, mensen die ‘ten einde raad’ zijn, mensen die al jaren het ‘geluk’ zoeken, onverbeterlijke vergaderaars, mensen die al jaren om hulp vragen, mensen die ‘het’ zoeken op plaatsen waar ‘het’ niet kan worden gevonden, mensen die al jaren de ‘grote liefde’ zoeken.
Je helpt zeker een medemens wanneer je oefent in het stellen van zulke vraag.

(1) Lees meer in het gratis boek: Pathfinder – Samen de juiste weg vinden → Boeken
(2) Lees meer in: Bereik meer met actief niet-doen → Korte teksten