Tagarchief: Vraag vd week

Vraag van de week (3)

Welke vraag heb je nog nooit gehoord en zou best eens gesteld mogen worden?

Er worden honderden vragen gesteld, iedere dag. Toegegeven, je hoort veel adviezen en nog veel meer meningen en niet te tellen oordelen, maar goed, er klinken veel vragen. Toch zijn er vragen die niet worden gesteld.
Welke vraag werd volgens jou – in jouw situatie – nog nooit gesteld?
Je zult ze wellicht niet in een-twee-drie vinden. Geeft niet, neem de volgende dagen de tijd om goed te luisteren en vragen te voelen opkomen. De vraag die nog nooit werd gesteld is wellicht een heel eenvoudige, directe vraag. Meer dan waarschijnlijk is het een korte, bondige open vraag, to the point. Als ze klinkt valt de mond van je luisteraars open en wordt het stil.
Er zijn vele redenen die maken dat bekende vragen veel worden gesteld. Zoals bijvoorbeeld:
ze doen geen kwaad, ze doen geen pijn, ze breken geen potten, ze geven geen ongemakkelijk gevoel, ze wijzen niet op zaken die fundamenteel mis lopen, ze dwingen niet om extra na te denken, ze eisen niet dat er dringend concrete acties worden ondernomen, of iets dergelijks.
De vraagsteller stelt de vraag zonder zichzelf te impliceren, hij of zij kan buiten de zaak blijven staan. Op deze manier kunnen nog duizend vragen worden gesteld, bijvoorbeeld rond de klimaatwijzigingen.
In iedere context worden bepaalde vragen vermeden. En daar zijn goede redenen voor. Alles wat gebeurt verschijnt vanuit een reeks redenen. Iemand die één ‘oorzaak’ zoekt kijkt door een bril die bijziend maakt. Alles is ieder moment verweven in een groot netwerk aan gevoelens, gedachten, keuzes en acties van jezelf en van anderen. We zijn interafhankelijk en interactief met elkaar verbonden. Het is vruchtbaarder om in netwerken te denken.
Wanneer jij zo’n nooit-gestelde-vraag laat klinken zorg je misschien het eerste moment voor wat ongemak maar uiteindelijk werkt ze bevrijdend. Respecteer daarbij de regel: zorg dat je oogcontact hebt met de persoon aan wie je de vraag aanbiedt, voel een constructieve verbinding (zelfs bij stevig meningsverschil), stel de vraag duidelijk en zonder omwegen en … leg de vraag ‘in het midden’.* Eén juiste vraag kan jouw ‘wereld’ helemaal veranderen.

* Lees meer in: Hoe hou je een gesprek ‘in het midden’? → Korte teksten

Vraag van de week (2)

Voor welke vraag die je ooit kreeg ben je nog steeds erg dankbaar?

Een ‘juiste’ vraag geeft je een gevoel van verwondering of een Aha! of een opluchting of een Yes!-uitroep. Een ‘juiste’ vraag is er een die wérkt, voor jou, op dat moment, in die context.
Zulke vragen krijg je af en toe en wanneer dat gebeurt mag je dankbaar zijn.
Het herinneren van zo’n vraag kan je helpen om op jouw beurt een vraag te stellen die voor een ander de ‘juiste’ vraag is.
Wat in die vraag wérkte voor jou op dat moment? Het is niet een kwestie om die vraag letterlijk te hernemen. Het is zaak om te zien welke elementen in de vraag zorgden voor de doorbraak bij jou. Wat was het verband met wat er in jou leefde op dat ogenblik? Kan je je dat nog herinneren? Hoe ver stond de vraag die jij kreeg af van de vraag die reeds in jou sluimerde?
Luister en kijk naar de collega’s of klanten om je heen en tracht te vatten welke vraag er ‘ongeboren’ in hen leeft.
De ‘juiste’ vraag is vaak die welke reeds in de ander leeft maar die hij zelf niet kan horen of vatten. Jij bent er om die vraag te laten klinken. Dit is honderd keer sterker dan een advies geven. Een ‘juiste’ vraag vergroot de eigen kracht van de ander. Het helpt hem om zelf een antwoord te vinden voor een ‘probleem’ waar ze rond werkt.

Vraag van de week (1)

Op welke vraag wil je op het einde van het jaar een antwoord hebben?

De eerste ‘Vraag van de week’ van dit jaar is een bijzondere vraag.
Vele mensen stellen een doel voorop voor het komende jaar, de ene al concreter dan de andere. Nog meer mensen maken goede voornemens.
Ik heb een ander voorstel: formuleer een ‘jaarvraag’.

1) Stel een vraag die erg belangrijk is voor jou en waar je dus zeker het antwoord op wilt vinden; het is een intrigerende vraag, een vraag die aan je kleeft, een vraag die past bij je levenssituatie nu; tegelijk is het een vraag waar je het antwoord voor kunt uitstellen, je moet niet morgen het antwoord hebben, het is geen dringende vraag, daar is té belangrijk voor; formuleer de vraag zeer helder (klik hier voor de kenmerken van een scherp gestelde jaarvraag); gun jezelf de tijd om een goede vraag te formuleren, gebruik er de volgende week of weken voor.
2) Noteer de vraag op een papier of in een notitieboekje. Bekijk de vraag zeer regelmatig. Hang het papier op een plaats waar je vaak langs komt maar waar het niet ‘publiek’ is (dus niet in het toilet). Staat de vraag in een boekje, blader dan regelmatig naar die bladzijde.
3) Maak de afspraak met jezelf dat je pas op het einde van het jaar zult vastleggen wat het definitieve antwoord is, niet eerder.
Wanneer je in de loop van het jaar een ingeving of een antwoord ontvangt, noteer je dat als ‘voorlopig’. Noteer ook af en toe wat de vraag met je doet, welke gevoelens ze oproept, wat je geneigd bent te ondernemen. Wanneer de formulering van je vraag een aanpassing nodig heeft, doe dat dan. Het zou verwonderlijk zijn indien in de loop van het jaar daar geen behoefte aan groeit.
Je engageert je enkel naar jezelf toe. Je hoeft je vraag niet te delen met anderen. Doe je dat wel dan vergroot je de druk om vol te houden. Dat is voor sommigen een dankbare steun.

De uitdaging van deze oefening is tevens haar kracht: de tijdsduur, een gans jaar. Naast al het snelle en actieve in je leven, kan je beleven wat ‘vertragen’ concreet betekent. Je kunt ervaren hoe het begrip ‘belangrijk’ werkelijk voor jou aanvoelt. Je leert genieten van wat er dit jaar allemaal ‘toe-val-lig’ op je afkomt. Je ontdekt de weldaad van het niet-weten (lees meer in:
Wu-wei – Bereik meer door actief niet-doen → Korte teksten).

Vraag van de week (53)

Wat is de laatste vraag die jij nog zou willen stellen aan iemand van wie je afscheid moet nemen?

Afscheid nemen is zelden prettig. Wat moet je nog zeggen, wat kun je nog vragen?
Wanneer het een definitief afscheid is weten we vaak niet meer wat gezegd en zeker niet wat gevraagd.
Wanneer is het goed om bij een afscheid nog even een vraag te geven aan wie vertrekt?
Een vraag waar niet onmiddellijk een antwoord op moet volgen. Misschien een vraag die nog een draadje legt tussen hier en ginder, tussen wat was, nu en later.
Een vraag bij de laatste handdruk, de laatste knuffel, op de luchthaven, op het perron?
Een vraag die je tussen de kleren in de koffer van de vertrekker stopt?
Een vraag die je met een kaartje nog nastuurt?
Zou je graag als vertrekker nog een allerlaatste vraag willen ontvangen? Om te koesteren op je reis? Kan een vraag op zo’n moment je wat troost bieden? Welk soort vraag is dat dan?

Vraag van de week (52)

Welke vraag heeft je ooit weggeleid van een ‘efficiënte’ aanpak om uiteindelijk tot een ‘inefficiënte’ maar innovatieve weg te leiden?

Welke vraag die tegen de stroom (tegen je denkspoor) inging, bracht je op een pad dat je zelf nooit zou hebben gezien? Welke ‘zeer vreemde’ vraag zette een venster open dat je een gans andere kijk op de zaak gaf? Welke vraag klonk zo absurd dat je achteraf verbaasd was dat ze zo snel de duisternis kon verdrijven en een nieuw licht doen schijnen op de uitdaging?
Een handige ‘vreemde’ vraag is de niet-bevestigende vraag.
De meeste vragen die je stelt zijn bevestigende vragen. Je vertrekt van wat je reeds weet, of beter, meent te weten. Je wilt enkel bevestiging dat je op de juiste weg bent, dat je op de goede manier denkt. Vragen als: “Welke oplossingen stel je voor?”, “Welke gegevens heb je gevonden?”, “Welke oplossingen werkten in het verleden?”, “Wat zijn de gegevens die deze situatie ernstig maken?” enz. zijn bevestigende vragen. Ze houden jou en de persoon aan wie je de vraag stelt in jullie actuele denkspoor.
Niet-bevestigende vragen werken in de andere richting: “Welke oplossingen heb je overwogen maar heb je uiteindelijk niet gekozen?”, “Welke mogelijke oplossingen heb je in de prullenmand geworpen?”, “Welk gegevens zijn volgens jou niet relevant en heb je geschrapt?”, “Welke oplossingen hebben in het verleden niet gewerkt en weet je ook waardoor?”, “Welke gegevens zorgen er voor dat je ziet dat de situatie hoegenaamd niet ernstig is?”, “Welk element, om het even in welke oplossing, zou de situatie doen exploderen?” “Wat zijn de voordelen van een explosie van de situatie?”
Wanneer je geen enkele geweigerde oplossing in je prullenmand hebt zitten, heb je meer dan waarschijnlijk niet goed gezocht. Je hebt enkel gezocht in een gebied dat je reeds bekend is. Werkelijk out-of-the-box denken betekent dat je op z’n minst de grenzen van de box hebt afgetast. Dat kan ik enkel merken als je ook ‘inefficiënte’ oplossingen hebt bekeken en duidelijk hebt gemaakt om welke reden je ze hebt verworpen. De ervaring leert dat soms een zeer goede oplossing in de prullenmand zit.
Leer ogenschijnlijk niet-efficiënte vragen te stellen. Ze zijn efficiënt om het denken te stimuleren en je te hoeden voor de klassieke denkfouten. Innovatie begint wanneer je uit een ingesleten denkspoor stapt.
(Daniel Kahneman, Ons feilbare denken (Thinking, fast and slow), Business Contact 2014.
“Het doel van het boek is het versterken van ons vermogen om beoordelings- en keuzefouten te herkennen en te begrijpen, bij anderen en uiteindelijk bij onszelf, door een rijkere en preciezere taal aan te bieden om deze fouten te bespreken.”)