Talen en taalgebruik

Ik heb de tekst “Talen en taalgebruik” bijgewerkt = versie 8.0. → KORTE TEKSTEN
De aanleiding was het boek van Alva Noë dat ik net heb gelezen: Strange Tools – Art and Human Nature (Hill and Wang, New York 2015). Meer info op Amazon

Vraag van de week (42)

Welke vraag heb je altijd in je zak zitten omdat die in alle situaties verlichting brengt?

Voor fysieke ongelukjes bestaat er een EHBO-doos, spullen die je altijd bij de hand hebt om de eerste pijn te verlichten of een wonde te verzorgen.
Wat heb je bij de hand bij emotionele ‘ongelukjes’? Wanneer bv. een vriend je belt of voor je deur staat, of wanneer er op het werk een collega plots er even onderdoor gaat?
Wat wellicht in je EHBEO-doos zit (Eerste Hulp Bij Emotionele Ongelukjes): er voor zorgen dat je alert en volledig aanwezig bent, dat je tijd maakt voor de ander en dat je empathisch luistert.
Het is ook goed om enkele vragen in je doos te steken.
Welke vraag of vragen heb je in het verleden gebruikt en werkten uitstekend?
Ik weet wel, iedere situatie is anders en je vraag dient aangepast te zijn aan het ogenblik.
Toch zijn er wellicht enkele vragen die steeds werken.

Je weet inmiddels dat ik als Padvinder je aan het denken wil zetten en niet als een Gids je zegt wat je best doet.
Als uitzondering één voorbeeld: Wat zou je me vragen indien je nu enkel aan jezelf denkt?

Een ervaringsgerichte Inspiratiedag

Carl Milles – Pegasus (Middelheim Museum Antwerpen)

Een inspiratiedag 
rond de Kunst van het vragen of rond Woordenwolken

Geïnspireerd worden, uitgedaagd worden, uit je denkkader gelokt worden en ideeën verzamelen om het anders aan te pakken … en dat op een actieve, creatieve wijze rond een concrete case.

Kies uit twee thema’s

• Hoe stel je de ‘juiste’ vraag?

Om de ‘juiste’ vraag te kunnen stellen heb je een overzicht nodig van alle mogelijkheden op dat moment. Dat biedt je het Vragenkompas. Ervaar wat 360° kijken en bevragen je oplevert. 
(lees: De kunst van het vragen en het Vragenkompashttps://francisgastmans.com/korte-teksten/)
• Hoe communiceer je rijker en scherper?

Ontdek wat iedereen beleeft bij de woorden die vorm geven aan de ‘visie’, de ‘doelstellingen’ en de ‘aanpak’ van jullie groep. Maak de communicatie rijker en scheper. We maken een Woordenwolk rond een begrip dat voor jullie erg relevant is. 
(lees: Wat is een woordenwolk?https://francisgastmans.com/korte-teksten/)
Voor wie?
Ik richt me met dit aanbod tot professionals die anderen leiden, begeleiden, ondersteunen, helpen of  iets aanleren.
Praktisch
Jij organiseert de Inspiratiedag, binnen jouw bedrijf of organisatie, in jouw team, in jouw vereniging, in jouw club.
Je betaalt een bescheiden vergoeding waarvan ik 50% schenk aan een goed doel.
Vraag hier alle verdere voorwaarden: francisgastmans@icloud.com

Vraag van de week (41)

Welke vraag heeft eens ‘je leven gered’? Wat was er zo bijzonder aan die vraag?

Heb je het ooit beleefd? Op een bepaald moment lijkt het allemaal volledig fout gaan, je ziet het niet meer zitten, net dan stelt iemand een vraag die een venster lijkt openen waardoor je een totaal ander perspectief krijgt op de situatie.
Wat was er zo bijzonder aan die vraag? Waren het de ‘juiste’ woorden op het ‘juiste’ moment? Was het een verbinding die daardoor tot stand kwam? Deed ze jou een kant uitkijken naar waar je nooit je blik zou hebben gericht? Was het de wijze waarop de persoon die de vraag stelde ‘aanwezig’ was? Was het de toon of het trage tempo waarop de vraag werd gesteld?

Iedere dag ontmoet je mensen. Je kunt niet in hun hoofd of hun hart kijken (gelukkig maar). Sommigen beleven een moment dat ze het helemaal niet meer zien zitten maar tonen het niet. Dat hoeft ook niet, je hoeft niet voortdurend ‘helpend’ rond te lopen. Wel kan je op ieder moment ‘volledig aanwezig’ zijn. Op ieder moment kan je ‘open waarnemen’ (met al je zintuigen). Op ieder moment kan je een ‘juiste’ vraag stellen zonder op voorhand te weten wat het effect zal zijn. De Kunst van het vragen ligt in het ‘vragen’ niet in het ‘resultaatgericht willen helpen’.

Waarom niet de waarom-vraag stellen?

Dit bericht had jarenlang succes op de website van de Lemniscaat Academie. De site werd vandaag definitief afgesloten. Daarom herneem ik het bericht hier.
In De kunst van het vragen en het Vragenkompas (→ Korte teksten) lees je meer over het onderscheid tussen waarom-vragen en waardoor-vragen, hoe je waardoor (type)-vragen kunt stellen en wat gepaste waarom-vragen zijn.

Wat wil je bereiken?

“Waarom deed je dat?”, “Waarom moet jij zo nodig … (dit doen)?”, “Waarom bereiken we niet wat we hebben vooropgesteld?”, “Waarom doen de anderen het beter dan wij?”
Waarom, waarom, waarom? Why, why, why?
 Herken je dit type vraag?
Hoe vaak stel jij als leidinggevende (of ouder, leraar, therapeut, coach, mediator) deze vraag? 
Wat wil je bereiken met deze vraag? Wil je iets te weten komen voor jezelf? Wat dan wel? Of wil je de ander aanzetten tot nadenken? Waarover dan wel? Welk antwoord wil je bekomen op je vraag?
Uit de antwoorden op deze laatste vraag blijkt duidelijk dat vraagstellers het zelf niet zo goed weten wat ze vragen en dat het diverse kanten uit gaat.
Welk antwoord verwacht je? In welke mate komt het antwoord dat je krijgt, overeen met het verwachtte antwoord op je waarom-vraag? Welke gevoelens tonen de reacties van de ontvanger van je waarom-vraag? Voelt de ontvanger zich echt vrij om je vraag of ernstig te nemen of te laten liggen? D.w.z. voelt zij zich vrij wanneer zij niet antwoordt?

Wat zijn de effecten van de waarom-vraag?

Een vraag die begint met “Waarom … ?” lijkt een eenvoudige onderzoeksvraag of een vraag die gewoon ondervraagt, maar is dat wel steeds het geval? Niet zelden heeft de vraagsteller een ander (onderliggend) doel dat meeklinkt in de vraag. In bepaalde gevallen kan men zich zelfs afvragen of het wel een vraag is?
De waarom-vraag stellen we vanuit een gewoontepatroon. Het is meestal, zo niet altijd, een slordig gestelde vraag. Onze eerste zorg zou een zorgvuldig taalgebruik moeten zijn. 
Voor het stellen van vragen houdt dat in dat je met je vraag helder uitdrukt welke reactie je graag ontvangt als resultaat.
De reacties op een simpele waarom-vraag lopen uiteen van een uitgebreid antwoord aan de ene kant tot een agressieve houding aan de andere kant. Daartussen liggen diverse reacties die uiteenlopende gevoelens uiten (verbaal en vooral non-verbaal): ongenoegen, onzekerheid, schaamte, schuldgevoelen, vertwijfeling, ergernis, een gebrek aan zelfvertrouwen, maar ook verwondering, verbazing, ongeloof, … enz. Deze reacties zeggen iets over het relationele aspect van de communicatie en niet over de inhoud van de vraag!
De waarom-vraag werkt sterk in op het relationele aspect van de communicatie. Niet alleen omwille van de intonatie waarmee we de vraag stellen maar door de formulering zelf.
Heel vaak hoort de ontvanger een waarom-vraag als een vraag naar verantwoording. De waarom-vraag roept bij vele mensen het gevoel op dat ze verplicht worden om zich te verantwoorden, om duidelijk te maken om welke reden ze iets gedaan hebben of nagelaten hebben te doen. Ze voelen zich (de een al meer dan de ander) geviseerd omdat de verantwoordelijkheid, naar hun aanvoelen, volledig bij hen wordt gelegd.

Van een waarom-vraag naar een waardoor-vraag.

Er is een vruchtbare manier om de ongewenste effecten van een (niet gepaste) waarom-vraag te vermijden: stel een waardoor(type)-vraag! Bv. “Wat heeft er jou toe verleid om… ?”
• Een vraag van het waardoor-type peilt naar de mechanismen die tot een bepaald gedrag of een bepaalde situatie hebben geleid.
• Een waardoor-vraag roept de ondervraagde op om na te denken en de zaken op een rijtje te zetten. Ze helpt haar om zelf met een verklaring te komen (niet een verantwoording) en maakt haar daardoor minder afhankelijk van de vraagsteller.
• Een waardoor-vraag heeft kiemen van verandering in zich. Het is een vraag die mogelijkheden voor de toekomst kan bloot leggen.
• De waardoor-vraag legt meer de basis voor een open dialoog en helpt om een machtsstrijd te vermijden.
• Een waardoor-vraag biedt de ruimte om de context te betrekken bij wat er is gebeurd of dient te gebeuren.
• Een waardoor-vraag werkt aan twee kanten: ook jij als vraagsteller moet nadenken. Over het algemeen voelt een vraagsteller zich meer betrokken bij het stellen van een waardoor-vraag.

In: De kunst van het vragen en het Vragenkompas (→ Korte teksten)
staat concreet hoe je de waardoor(type)-vraag stelt.